Wij werken deels vanuit huis en zijn goed bereikbaar
Dien hier uw adviesaanvraag in

Welke rechter is bevoegd op grond van de regels van het internationaal privaatrecht?

Welke rechter is bevoegd op grond van de regels van het internationaal privaatrecht? De internationale bevoegdheid van een rechter (ook wel: internationale rechtsmacht of internationale jurisdictie) omvat het eerste deelonderwerp van het internationaal privaatrecht. Het gaat hier om de vraag naar de bevoegdheid van een nationale rechter in internationaal verband. Het geheel van regels van internationale bevoegdheid bepaalt onder welke omstandigheden en voorwaarden een rechter onder het internationaal privaatrecht bevoegd is en wanneer niet.

Ontvang een deskundig advies op maat
Verkrijg bevestiging over de juiste toepassing van het recht
Bespaar tijd

Welke rechter is bevoegd onder het internationaal privaatrecht: de rechtsbronnen

Voor de vraag welke rechter bevoegd is in het internationaal privaatrecht, gelden er verschillende rechtsbronnen die een verschillende rangorde kennen. Zo gelden er rechtsbronnen op EU- (of supranationaal) niveau, bronnen van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht en bronnen uit het nationale recht.

Wilt u een vrijblijvende kostenopgave ontvangen?

De voor internationale bevoegdheid belangrijkste regelingen in de praktijk komen bijna allemaal uit de hoek van de EU. In de vorm van verordeningen heeft de EU-wetgever een heel aantal onderwerpen geregeld:

De Haagse Conferentie heeft speciaal voor exclusieve forumkeuzes het Haags Forumkeuzeverdrag uit 2005 ontwikkeld. Dit Forumkeuzeverdrag is voor Nederland enkel van belang in de relatie tot het Verenigd Koninkrijk, Mexico, Montenegro en Singapore.

Indien bovenstaande rechtsbronnen niet van toepassing zijn op uw casus, valt u terug op onze nationale regels inzake de internationale bevoegdheid: artikel 1 tot en met 14 Rechtsvordering.

De internationaal bevoegde rechter en algemene uitgangspunten en leerstukken

  • De internationaal bevoegde rechter en het forum rei beginsel

Ten aanzien van het vraagstuk naar welke rechter bevoegd is in het internationaal privaatrecht, geldt als uitgangspunt het forum rei beginsel. Op grond van dit beginsel is de rechter internationaal bevoegd van de staat van de woonplaats van de verweerder. Het forum rei beginsel is internationaal aanvaard en het wordt in het algemeen gezien als het natuurlijke forum. Het forum rei is ook standaard opgenomen in internationaal privaatrechtelijke EU verordeningen en Boek 10 BW.

Tegenover het forum rei staat de bevoegdheidsgrond die is gebaseerd op het ‘forum actoris’. Dit houdt in dat de rechter internationale bevoegdheid kan aannemen van de staat van de woonplaats van de eiser. Dit forum is verre van internationaal aanvaard en in het algemeen wordt dit forum gezien als ‘exorbitant’. In de EU-verordeningen komt dit forum dan ook nauwelijks voor.

  • De internationaal bevoegde rechter en aanvullende bevoegde rechters

Naast de internationaal bevoegde rechter op grond van het forum rei beginsel, kunnen er ten aanzien van sommige categorieën ook andere rechters internationaal bevoegd zijn om kennis te nemen van een geschil. Het hangt van de casus af welke rechters internationaal bevoegd kunnen zijn.

Zo geldt voor een internationale onrechtmatige daad dat, naast de rechter van de woonplaats van de verweerder, de rechter bevoegd is van de plaats waar het schade brengende feit zich heeft voorgedaan of zich kan voordoen.

  • De internationaal bevoegde rechters en het gelijktijdig aanhangig maken van dezelfde of samenhangende vorderingen

In het geval er meerdere rechters internationaal bevoegd zijn ten aanzien van dezelfde zaak, dreigt het gevaar van tegenstrijdige beslissingen. In het internationale bevoegdheidsrecht kunnen verschillende technieken worden gebruikt om dit tegen te gaan:

  1. Ingeval het gaat om dezelfde vorderingen die gelijktijdig bij verschillende rechters aanhangig worden gemaakt, kan een ‘litispendentie’-regel uitkomst bieden. Een dergelijke regel kan bepalen dat de rechter bij wie de zaak het laatst is aangebracht, zijn uitspraak ambtshalve dient aan te houden totdat de bevoegdheid van de eerst geadieerde rechter vaststaat. Indien deze eerste rechter bevoegd is, dan verklaart de tweede rechter zich ambtshalve onbevoegd. Een dergelijke regeling wordt gehanteerd in de Brussel Ibis verordening (EEX verordening);
  2. Ingeval het gaat om samenhangende vorderingen die gelijktijdig bij verschillende rechters aanhangig worden gemaakt, kan een ‘connexiteit’-regel uitkomst bieden. Een dergelijke regel kan bepalen dat de laatst geadieerde rechter zijn of haar uitspraak aanhoudt, of op verzoek van partijen, overgaat tot verwijzing. Een dergelijke regel wordt eveneens gebruikt in de Brussel Ibis verordening (EEX verordening).
  • De internationaal bevoegde rechter en de forumkeuze

In sommige gevallen is het ook mogelijk om een forumkeuze te maken (vooraf, tijdens of na het rijzen van het geschil). Dit betekent dat partijen zelf een keuze maken welke rechter in het internationaal privaatrecht bevoegd is kennis te nemen van het geschil. De voorwaarden waaraan een forumkeuze moet voldoen leest u hier.

Wat onze cliënten over ons zeggen

Advocaat mr. Tim de Greve, partner bij Stibbe.

Ik schakel het IJI regelmatig in bij zaken waarin IPR-aspecten een rol spelen. Het bestaat al 100 jaar en kan dus bogen op een lange geschiedenis en ervaring. Er zijn vooraanstaande mensen aan verbonden. Niet in de laatste plaats de heer Strikwerda. Ze denken met je mee, begrijpen meteen de vraag waar je mee zit en dragen oplossingsrichtingen aan. Ze hebben de goede connecties in binnen- en buitenland om vragen binnen een redelijke termijn te beantwoorden. Los daarvan is het heel prettig samenwerken met de mensen van het IJI.

Advocaat mr. Channa Samkalden, Prakken d’Oliveira

Wij hebben in verschillende zaken een beroep gedaan op het IJI. Eén voorbeeld is een zaak van een aantal Nigeriaanse boeren tegen Shell over olievervuiling in Nigeria. In die zaak gaat het over de toepassing van Nigeriaans recht door de Nederlandse rechter. En het IJI heeft daarvoor het kader van het onrechtmatige daadsrecht in Nigeria voor ons uitgezocht. We hebben dat advies gebruikt in de procedure en ook overgelegd bij de rechtbank en daaruit bleek bijvoorbeeld dat onze eisers ook naar Nigeriaans recht vorderingsgerechtigd waren ten opzichte van Shell. Eigenlijk in al dat soort zaken is het IJI buitengewoon nuttig omdat je een heel degelijk advies krijgt op basis waarvan je weet: willen we nog een aantal dingen verder laten uitzoeken, kan dat door het IJI of moeten we ons tot iemand anders wenden? Maar je kunt er tenminste mee uit de voeten in een vroeg stadium van je procedure.

Advocaat mr. Ria van Seventer, Meesters aan de Maas Advocaten

Ons advocatenkantoor is gevestigd in Rotterdam, een stad met meer dan 170 nationaliteiten, en daarom moeten we regelmatig om advies vragen aan het Internationaal Juridisch Instituut. Ik heb bijvoorbeeld te maken gehad met de erkenning van een kind door een Italiaan, waarop Italiaans recht moet worden toegepast. Ik spreek geen Italiaans dus ik kan dat niet zelf. Ik heb ook geen toegang tot de bronnen en het Internationaal Juridisch Instituut heeft dat wel.

Schakel ons in voor deskundig en onafhankelijk advies

Het IJI geeft sinds 1918 deskundig en onafhankelijk advies over zaken omtrent internationaal privaatrecht en buitenlands recht, bijvoorbeeld over welke rechter bevoegd is op grond van de regels van het internationaal privaatrecht. Wenst u juridisch advies over zaken die te maken hebben met de internationale bevoegdheid van rechters? Dien dan vrijblijvend uw adviesaanvraag in via het aanvraagformulier of via e-mail (info@iji.nl). Uiterlijk binnen twee weken ontvangt u van ons een ruim onderbouwd en praktisch rapport. Als u eenvoudige vragen heeft, bent u welkom om telefonisch contact met ons op te nemen via de helpdesk, of via de chatbox, zodat wij u direct kunnen helpen.

Wilt u een vrijblijvende kostenopgave ontvangen?