Internationaal privaatrecht - toepasselijk recht

Het tweede deelonderwerp van het internationaal privaatrecht ziet op het toepasselijk recht (ook wel: het conflictenrecht). Het gaat hier om de vraag welk recht van toepassing is op een internationale rechtsverhouding. Het is niet genoeg dat een zaak enkel grensoverschrijdend is: ook moeten de mogelijk toepasselijke rechtsstelsels materieel van elkaar verschillen. Ondanks de binnen EU verband vergaande eenmaking (ook wel: harmonisatie) van het recht van de rechtsstelsels van de lidstaten, verschillen de rechtsstelsels van de lidstaten op bijna elk rechtsgebied (zeer) van elkaar en blijft de vraag inzake het toepasselijk recht ook binnen de EU relevant.

Qua rechtsbronnen moet er een onderscheid gemaakt worden tussen bronnen op EU (of supranationaal) niveau, bronnen van de Haagse Conferentie voor internationaal privaatrecht en bronnen uit het nationale recht.

De EU heeft inmiddels een groot aandeel in het aantal wetgevingsinstrumenten dat de vraag inzake het toepasselijk recht regelt. Sinds het Verdrag van Amsterdam in 2000 is dit wetgevingsproces op gang gekomen en twintig jaar later worden veel rechtsgebieden door EU verordeningen en/of richtlijnen bestreken. Hieronder vindt u een opsomming van een aantal van de belangrijkste instrumenten op het gebied van het internationaal privaatrecht:

  • internationale overeenkomsten (incl. internationale arbeidsovereenkomsten, internationale consumentenovereenkomsten en internationale verzekeringsovereenkomsten): Rome I-Verordening;
  • internationale onrechtmatige daad (incl. internationale productaansprakelijkheid, internationale milieudelicten, internationale eerlijke mededinging, internationale intellectuele eigendomsrechten, internationale staking): Rome II-Verordening;
  • internationale echtscheiding (PAS OP: niet van toepassing in Nederland): Rome III-Verordening
  • internationale kinderalimentatie en internationale partneralimentatie: Alimentatieverordening (waarin voor de regels inzake het toepasselijk recht wordt verwezen naar het Haags Alimentatieprotocol 2007)
  • internationaal huwelijksvermogensrecht: Huwelijksvermogensrechtverordening
  • internationaal erfrecht (en Europese erfrechtverklaring): Erfrechtverordening.

De Haagse Conferentie heeft ook heel wat regels inzake het toepasselijk recht ontwikkeld, namelijk 

Verder mag natuurlijk niet ontbreken een vermelding van het Weens Koopverdrag uit 1980. Dit verdrag ziet op internationale koopovereenkomsten van roerende zaken tussen B2B partijen. Het Weens Koopverdrag heeft een vergaand toepassingsbereik en kan soms van toepassing zijn op een casus zonder dat partijen hiermee rekening hebben gehouden: indien dit verdrag immers niet uitdrukkelijk is uitgesloten in de koopovereenkomst, dan is dit verdrag rechtstreeks van toepassing én bepaalt het verdrag de inhoudelijke materiële overeenkomstenrechtelijke regels. 

Indien bovenstaande rechtsbronnen niet van toepassing zijn op uw casus, valt u terug op onze nationale regels inzake het toepasselijk recht: met name Boek 10 BW.