Wij werken deels vanuit huis en zijn goed bereikbaar
Dien hier uw adviesaanvraag in

Wat is de lex causae?

De lex causae is vrij vertaald ‘het recht van de zaak’. Met lex causae in het internationaal privaatrecht wordt bedoeld het recht dat op de rechtsverhouding van toepassing is. Dit recht wordt vastgesteld aan de hand van het conflictenrecht.

Bij de verwijzingsregel uit het conflictenrecht bepaalt de aanknopingsfactor naar welk recht wordt verwezen en dus wat de lex causae is. Vaak is slechts één aanknopingsfactor in de verwijzingsregel doorslaggevend ter bepaling van de lex causae, ook al bestaan er meerdere factoren die verband houden met een ander rechtsstelsel dan die van de lex causae.

Ontvang een deskundig advies op maat
Verkrijg bevestiging over de juiste toepassing van het recht
Bespaar tijd

Bij de verwijzingsregel uit het conflictenrecht bepaalt de aanknopingsfactor naar welk recht wordt verwezen en dus wat de lex causae is. Vaak is slechts één aanknopingsfactor in de verwijzingsregel doorslaggevend ter bepaling van de lex causae, ook al bestaan er meerdere factoren die verband houden met een ander rechtsstelsel dan die van de lex causae.

Wilt u een vrijblijvende kostenopgave ontvangen?

De omvang van de lex causae

In principe regelt het op de rechtsverhouding als toepasselijk aangewezen recht, de lex causae, de belangrijkste aspecten die op de zaak zien. Het hangt af van het rechtsgebied en de toepasselijke ipr-bron welke aspecten precies worden gedekt door de lex causae. Veelal wordt dit in de ipr-bron zelf aangegeven.

Welke elementen behoren tot de lex causae?

Ten aanzien van rechtsgebieden die zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke elementen bevatten, is het soms lastig vast te stellen wat precies tot de lex causae behoort. Denk bijvoorbeeld aan internationale arbeidsovereenkomsten. Zijn de verschillende (semi-)publiekrechtelijke regelingen rond de minimumlonen, vakantiedagen etc. ook van toepassing via de lex causae die is vastgesteld door een objectieve of subjectieve verwijzingsregel, of moeten deze regelingen op zichzelf op het internationale toepassingsbereik worden getoetst (ook wel: een strikt tweesporen systeem genoemd)? Ten aanzien van de Rome I verordening wordt er in het algemeen vanuit gegaan dat sprake is van het eerste: de (semi-)publiekrechtelijke regelingen zijn op grond van de lex causae van toepassing. Concreet betekent dit dat het door artikel 8 Rome I aangewezen arbeidsrecht eveneens de (semi-)publiekrechtelijke arbeidsregels omvat. Dit wordt wel de ‘lex causae’-leer genoemd.

De self-limiting voorrangsregels

Op de ‘lex causae’-leer bestaat de belangrijke nuance van de zogenaamde self-limiting voorrangsregels c.q. dwingende bepalingen: indien de bepaling zelf (expliciet) aangeeft niet toegepast te willen worden op de concrete situatie, dan dient dit gerespecteerd te worden. Voor het arbeidsrecht geldt hier het typische voorbeeld van de Engelse ‘statutes’ die zelf de werkingssfeer aangeven en zich derhalve niets gelegen laten liggen aan een meerzijdig verwijzingssysteem. Illustratief is verder nog de inmiddels opgeheven Nederlandse naoorlogse regel van artikel 6 Buitgewoon Besluit Arbeidsverhoudingen (BBA). Op basis daarvan moet een werkgever die voornemens was een werknemer te ontslaan, voorafgaand toestemming aan de overheid vragen (behoudens de aanwezigheid van een dringende reden, zoals diefstal). De werkingssfeer van het voorschrift strekt zich echter slechts uit tot ‘de Nederlandse arbeidsmarkt’. Dit betekent concreet dat het voor kon komen dat een werknemer gewoonlijk en langdurig kon werken in Nederland (en daarom Nederlands recht objectief toepasselijk was), maar geen recht had op deze ontslagbescherming indien niet te verwachten was dat hij zou terugvallen op de Nederlandse arbeidsmarkt. In die zin werkte dat voorschrift dan self-limiting en onttrok het zich dus aan de lex causae.

Wat onze cliënten over ons zeggen

Advocaat mr. Tim de Greve, partner bij Stibbe.

Ik schakel het IJI regelmatig in bij zaken waarin IPR-aspecten een rol spelen. Het bestaat al 100 jaar en kan dus bogen op een lange geschiedenis en ervaring. Er zijn vooraanstaande mensen aan verbonden. Niet in de laatste plaats de heer Strikwerda. Ze denken met je mee, begrijpen meteen de vraag waar je mee zit en dragen oplossingsrichtingen aan. Ze hebben de goede connecties in binnen- en buitenland om vragen binnen een redelijke termijn te beantwoorden. Los daarvan is het heel prettig samenwerken met de mensen van het IJI.

Advocaat mr. Channa Samkalden, Prakken d’Oliveira

Wij hebben in verschillende zaken een beroep gedaan op het IJI. Eén voorbeeld is een zaak van een aantal Nigeriaanse boeren tegen Shell over olievervuiling in Nigeria. In die zaak gaat het over de toepassing van Nigeriaans recht door de Nederlandse rechter. En het IJI heeft daarvoor het kader van het onrechtmatige daadsrecht in Nigeria voor ons uitgezocht. We hebben dat advies gebruikt in de procedure en ook overgelegd bij de rechtbank en daaruit bleek bijvoorbeeld dat onze eisers ook naar Nigeriaans recht vorderingsgerechtigd waren ten opzichte van Shell. Eigenlijk in al dat soort zaken is het IJI buitengewoon nuttig omdat je een heel degelijk advies krijgt op basis waarvan je weet: willen we nog een aantal dingen verder laten uitzoeken, kan dat door het IJI of moeten we ons tot iemand anders wenden? Maar je kunt er tenminste mee uit de voeten in een vroeg stadium van je procedure.

Advocaat mr. Ria van Seventer, Meesters aan de Maas Advocaten

Ons advocatenkantoor is gevestigd in Rotterdam, een stad met meer dan 170 nationaliteiten, en daarom moeten we regelmatig om advies vragen aan het Internationaal Juridisch Instituut. Ik heb bijvoorbeeld te maken gehad met de erkenning van een kind door een Italiaan, waarop Italiaans recht moet worden toegepast. Ik spreek geen Italiaans dus ik kan dat niet zelf. Ik heb ook geen toegang tot de bronnen en het Internationaal Juridisch Instituut heeft dat wel.

Laat u bijstaan met juridisch advies

Het IJI in Den Haag is gespecialiseerd in het bieden van deskundig en onafhankelijk advies over zaken wat betreft internationaal privaatrecht, inclusief de lex causae. Via ons slimme kennissysteem en brede internationale netwerk hebben wij op dit gebied al meer dan 240.000 adviezen uitgebracht. Wilt u ook gebruikmaken van onze diensten? Dien dan vrijblijvend een adviesaanvraag in via het online formulier of stuur een e-mail naar info@iji.nl. Toch liever eerst sparren? Schakel ons dan in via de helpdesk of de chatbox: de eerste dertig minuten zijn vrij van kosten.

Wilt u een vrijblijvende kostenopgave ontvangen?